gêne

Het symptoom is een Januskop, zegt Jacques-Alain Miller. Als we de symbolische kant van het symptoom, die gebaseerd is op ficties van het onbewuste, kunnen beschouwen als de open kant ervan, dan is de reële kant, die gebaseerd is op een fixatie van het genot, gesloten te noemen.  Dat vinden we terug in de interpretatie. Er is niet alleen de interpretatie die gestructureerd is als een onbewuste formatie – en die altijd riskeert om het symptoom weer te sluiten.