ORIËNTATIE IN DE PSY-WERELD

 

PSYCHISCHE PROBLEMEN ...

Psychische problemen kunnen heel ingewikkeld zijn. Daardoor is vaak niet duidelijk hoe die best aangepakt worden. Kun je die op je eentje oplossen? Of moet je daarvoor naar een psychiater, een psycholoog, een of andere psychotherapeut, of zelfs een psychoanalyticus? Even een situering. 

De psychiatrie is een specialisatie in de geneeskunde. De psychiater gaat ervan uit dat psychische problemen altijd 'iets' met 'de hersenen’ te maken hebben. Hij schrijft dan ook vaak medicatie voor (psychofarmaca). In geval van nood kan hij iemand in een instelling laten opnemen.

De psychologie is een universitaire opleiding, die  los staat van de geneeskunde. De psycholoog houdt zich ofwel bezig met het wezen van de mens (‘de ziel’) ofwel met het waarneembaar gedrag (waaronder ook gedachten). Dat leidt tot specialisaties in allerlei identiteits- en gedragsproblemen: een psycholoog probeert je te leren hoe je daarmee kan omgaan.

De psychotherapie kent verschillende richtingen ('scholen'). Omdat die allemaal buiten de psychiatrie en de psychologie tot stand zijn gekomen, gebeuren de opleidingen in de vormingsinstellingen van die verschillende psychotherapierichtingen. Een psychotherapeut nodigt je uit om over je problemen te spreken - om je gevoelens te verwoorden, het over je relaties (met je gezinsleden of partner) te hebben, van je verleden een 'verhaal' of een 'geschiedenis' te maken.

De psychoanalyse is een verhaal apart. De psychoanalyse is cruciaal geweest voor de ontwikkeling van de psychiatrie, de psychologie en de psychotherapieën. Op een bepaald moment waren die dan ook niet veel anders dan verwaterde varianten van de psychoanalyse. Vandaag doen de psychiatrie, de psychologie en de psychotherapieën hun uiterste best om zich van de psychoanalyse te onderscheiden. In zijn antwoord op die kritieken kan de psychoanalyse duidelijk maken wat een een psychoanalyticus juist is. Om te beginnen is dat iemand die zelf in analyse is geweest, om iets aan zijn eigen problemen te doen. En die, op het einde van die eigen analyse, in staat is om anderen, met andere problemen, eenzelfde uniek avontuur te laten doormaken. Een analyse blijft inderdaad een avontuur: ze heeft effect, altijd, maar zonder dat vooraf vastligt welke richting dat moet uitgaan. Die eigen analyse drijft een psychoanalyticus er ook toe om zich te blijven verdiepen, niet alleen in de nieuwe vormen die psychische problemen aannemen, maar ook in al wat mensen samenbrengt en verdeelt (‘de cultuur’). En tenslotte doet die eigen analyse ook de nood gevoelen om zich te verenigen - om verenigingen te maken waarin kan beoordeeld worden of iemand effectief als psychoanalyticus kan functioneren, die een permanente vorming voor psychoanalytici verzorgen en die controle of supervisie van hun praktijk mogelijk maken.
Wat kan je nu van een psychoanalyticus verwachten? Dat hij of zij je op je eigen wijze over je problemen laat spreken - en dat hij of ziij, als hij of zij daarop antwoordt, met je eigenheid rekening houdt. Vaak komt dat erop neer dat de psychoanalyse in een 'therapeutische dosis' wordt toegepast.

WAT KAN JE VAN MIJ VERWACHTEN?

Ik ben doctor in de psychologie, en geef als docent les aan de Universiteit Gent.
Maar ik ben ook én vooral psychoanalyticus (van The New Lacanian School), met dertig jaar ervaring in een private praktijk in de psychoanalyse en de psychoanalytische therapie (in Gent)